ภาวะแทรกซ้อนที่สามารถเกิดขึ้นได้หลังใส่สายยางให้อาหารสายยางภาวะแทรกซ้อนหลังจากใส่สายยางให้อาหาร สามารถเกิดขึ้นได้ตั้งแต่ช่วงที่เพิ่งใส่เสร็จใหม่ๆ ไปจนถึงช่วงที่ใช้ไปนานๆ ครับ โดยแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มหลักที่ผู้ดูแลต้องหมั่นสังเกต ดังนี้ครับ
1. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินหายใจ (อันตรายที่สุด)
ปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia): เกิดจากสายยางเลื่อนตำแหน่งมาอยู่ที่คอหอย หรืออาหารไหลย้อนกลับเข้าหลอดลม
สัญญาณเตือน: ไอ หอบเหนื่อย หน้าเขียวขณะให้ หรือมีไข้สูงหลังให้อาหาร
การระคายเคืองจมูกและคอ: สำหรับสายทางจมูก (NG) อาจทำให้เกิดเยื่อบุจมูกอักเสบ หรือไซนัสอักเสบได้
2. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินอาหาร
ท้องอืดและอาหารค้าง (Gastric Retention): ร่างกายย่อยอาหารไม่ทัน
สัญญาณเตือน: ดูดเช็กอาหารค้าง (Residual) แล้วเหลือเกิน 100-150 ml หรือท้องผู้ป่วยดูตึงแข็ง
ท้องเสีย (Diarrhea): มักเกิดจากความสะอาดของอาหารปั่น หรือให้อาหารเร็ว/เย็นเกินไป
ท้องผูก (Constipation): พบได้บ่อยในผู้ป่วยติดเตียงที่เคลื่อนไหวน้อย หรือได้รับน้ำและใยอาหารไม่เพียงพอ
3. ภาวะแทรกซ้อนที่ตัวสายและผิวหนัง
สายอุดตัน (Tube Clogging): เกิดจากการล้างสาย (Flush) ไม่สะอาด หรือบดยาไม่ละเอียดพอ
แผลกดทับจากสาย (Pressure Sore):
ทางจมูก: เป็นแผลที่ปีกจมูกจากการติดพลาสเตอร์ดึงรั้งมากเกินไป
ทางหน้าท้อง (PEG): มีเนื้อแดงๆ นูนขึ้นรอบรูเปิด (Granuloma) หรือมีอาการติดเชื้อแดง บวม มีหนอง
สายเลื่อนหลุด: อาจเกิดจากผู้ป่วยดึง หรือพลาสเตอร์หลุด ทำให้ปลายสายเลื่อนออกจากกระเพาะอาหาร
4. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบเมตาบอลิซึม
ภาวะขาดน้ำ (Dehydration): สังเกตจากผิวแห้ง ปากแห้ง ปัสสาวะน้อยและสีเข้ม
น้ำตาลในเลือดสูง (Hyperglycemia): หากให้อาหารเร็วเกินไป หรือสูตรอาหารมีน้ำตาลสูงเกินความจำเป็นของผู้ป่วย
📊 ตารางสรุป: สิ่งที่ต้องทำเมื่อเกิดภาวะแทรกซ้อน
ภาวะแทรกซ้อน สิ่งที่ต้องทำเบื้องต้น
ไอ/หอบ/หน้าเขียว หยุดให้อาหารทันที และรีบส่งโรงพยาบาล
ท้องอืด/อาหารค้าง ดันอาหารกลับคืน และเลื่อนมื้ออาหารออกไป 1 ชั่วโมง
สายอุดตัน ใช้ไซริงค์ดูดน้ำอุ่นดันเข้าออกเบาๆ (ห้ามใช้ไม้สวน)
ผิวหนังรอบรูเปิดแดง/มีหนอง ทำความสะอาดด้วยน้ำเกลือ ซับให้แห้ง และแจ้งพยาบาล
💡 ข้อแนะนำ
ภาวะแทรกซ้อนหลายอย่างป้องกันได้ด้วย "ความสม่ำเสมอ" ครับ เช่น การ Flush น้ำเปล่าทั้งก่อนและหลังให้อาหาร และการจัดท่าหัวสูง 30-45 องศาอย่างเคร่งครัด หากคุณทำตามขั้นตอนนี้ได้แม่นยำ จะลดโอกาสเกิดปัญหาไปได้มากกว่า 80% เลยทีเดียว
