การระวังผลเสียที่จะตามมาจากการให้อาหารสายยางการให้อาหารทางสายยาง (Tube Feeding) แม้จะเป็นการช่วยชีวิตและให้สารอาหารแก่ผู้ป่วย แต่หากดูแลไม่ทั่วถึงอาจเกิด "ผลเสียแทรกซ้อน" ที่รุนแรงได้ ผู้ดูแลจึงต้องเฝ้าระวัง 5 ด้านสำคัญดังนี้ครับ:
1. ผลเสียต่อระบบทางเดินหายใจ (อันตรายถึงชีวิต)
ปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia): เป็นภาวะที่อาหารหรือน้ำย่อยไหลย้อนกลับเข้าหลอดลม
วิธีระวัง: ต้องจัดให้ผู้ป่วย นอนศีรษะสูง 30-45 องศา เสมอขณะให้อาหารและหลังให้อีก 1 ชั่วโมง
สัญญาณเตือน: ไอขณะให้, หน้าเขียว, หายใจหอบเหนื่อย, มีไข้สูงเฉียบพลัน
2. ผลเสียต่อระบบทางเดินอาหาร
ท้องเสีย (Diarrhea): มักเกิดจากอาหารปนเปื้อนเชื้อโรค (อาหารบูด) หรือให้อาหารเร็วเกินไป
วิธีระวัง: ดูแลความสะอาดอุปกรณ์อย่างเคร่งครัด อาหารปั่นไม่ควรวางทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้องเกิน 2 ชั่วโมง
ท้องอืดและอาหารค้าง: กระเพาะย่อยไม่ทัน ทำให้แน่นท้องและเสี่ยงสำลัก
วิธีระวัง: ต้องดูดเช็ก "อาหารตกค้าง" (Residual) ก่อนมื้อถัดไปเสมอ หากเหลือเกิน 100 ซีซี ให้เลื่อนมื้ออาหารออกไปก่อน
ท้องผูก: เกิดจากการขาดกากใยและน้ำ รวมถึงลำไส้ไม่เคลื่อนไหว
วิธีระวัง: เพิ่มน้ำล้างสาย (Flush) ให้เพียงพอ และขยับตัวผู้ป่วยบ่อยๆ
3. ผลเสียทางกายภาพจากตัวสายยาง
แผลกดทับและเนื้อเยื่ออักเสบ: สายยางอาจกดทับปีกจมูกจนเป็นแผล หรือระคายเคืองหลอดอาหาร
วิธีระวัง: เปลี่ยนตำแหน่งการติดพลาสเตอร์ที่จมูกบ่อยๆ เพื่อลดแรงกด และหมั่นทำความสะอาดรูจมูก
สายยางอุดตัน: เกิดจากคราบอาหารหรือยาที่บดไม่ละเอียด
วิธีระวัง: ต้องล้างสายด้วยน้ำสะอาด 30-50 ซีซี ทั้งก่อนและหลัง ให้อาหารหรือยา "ทุกครั้ง"
4. ผลเสียต่อช่องปากและฟัน
การสะสมของแบคทีเรีย: แม้ไม่ได้กินทางปาก แต่น้ำลายและแบคทีเรียยังสะสมอยู่ หากสำลักน้ำลายที่สกปรกเข้าปอดจะติดเชื้อได้ง่าย
วิธีระวัง: ต้องเช็ดทำความสะอาดฟัน เหงือก และลิ้นของผู้ป่วยด้วยน้ำยาบ้วนปากหรือน้ำสะอาดวันละ 2 ครั้ง
5. ผลเสียด้านจิตใจและโภชนาการ
ภาวะซึมเศร้า: การไม่ได้สัมผัสรสชาติอาหารและการเคี้ยวทำให้ผู้ป่วยรู้สึกหดหู่และขาดความสุขในการดำรงชีวิต
วิธีระวัง: ให้ผู้ป่วยได้มีส่วนร่วมกับคนในครอบครัวขณะทานอาหาร ให้ดมกลิ่นอาหารที่ชอบบ้าง (ถ้าทำได้) เพื่อกระตุ้นความรู้สึก
น้ำหนักลด/กล้ามเนื้อลีบ: หากคำนวณสารอาหารไม่เพียงพอ
วิธีระวัง: ชั่งน้ำหนักผู้ป่วยเป็นประจำและปรึกษานักกำหนดอาหารเพื่อปรับสูตรอาหารให้เหมาะสมกับสภาพร่างกาย
🚨 ข้อแนะนำเพิ่มเติม: หากคุณพบว่า สายยางเลื่อนออกมาจากขีดเครื่องหมายเดิม หรือ ดูดได้เลือดสดๆ ออกมาจากสายยาง ให้หยุดให้อาหารทันทีและรีบปรึกษาแพทย์หรือพยาบาลครับ
